بود ، كه تو كشته خواهى شد ؛ « 1 » بدين‌جهت زيديان از دور او پراكنده شدند و او با كمتر از 500 نفر ، در مقابل سپاه عباسى به فرماندهى سليمان بن ابى جعفر ، ايستاد و پايان كار در محلى ميان مكه و مدينه به نام فخ ، با عده‌اى از يارانش به شهادت رسيدند . « 2 » امام رضا عليه السّلام فرمودند : « بعد از كربلا ، مصيبتى بزرگتر و عظيم‌تر از فخ نبود » . « 3 » به‌طور كلى ، رهبران قيام‌هاى علويان به جز محمد بن عبد الله نفس زكيه ، مقبوليّت عمومى نداشتند . شيعيان امامى و اصحاب ائمهء اطهار عليهم السّلام جز عده‌اى اندك در اين قيام‌ها حضور نداشتند . ب : قيام محمد بن قاسم خروج محمد بن قاسم در سال 219 ه . رخ داده است . او از نوادگان امام سجاد عليه السّلام و ساكن كوفه بوده و از جمله علويان و سادات زاهد ، عابد و پرهيزگار به شمار مىرفته و سبب قيامش فشارى بوده كه از سوى معتصم بر وى به كار رفته شده و مجبور گشته كه از كوفه بگريزد و به خراسان برود ؛ چنان كه مسعودى مىگويد : « در اين سال - يعنى سال دويست و نوزده هجرى - معتصم محمد بن قاسم را ترساند ، او به غايت زاهد و پرهيزگار بود وقتىكه از سوى معتصم به جان خويش ترسيد ، به خراسان گريخت ؛ در شهرهاى خراسان چون : مرو ، سرخس ، طالقان و نسا مىگشت » « 4 » به نقل ابو الفرج ، جمعيتى بالغ بر چهل هزار نفر اطراف او جمع شدند . با اين حال قيام او به نتيجه نرسيد و اين جمعيت انبوه از دورش پراكنده شدند و در پايان به دست طاهريان دستگير

--> ( 1 ) . ابو الفرج اصفهانى . همان مأخذ ، ص 372 . ( 2 ) . ابو الفرج اصفهانى . همان ، ص 380 ، 381 . ( 3 ) . كياء گيلانى ، سيد احمد بن محمد بن عبد الرحمن . سراج الانساب ، منشورات مكتبة آية الله العظمى المرعشى النجفى ، قم ، 1409 ه ، ص 66 . ( 4 ) . مسعودى ، على بن الحسين . مروج الذهب ، منشورات موسسه الاعلمى للمطبوعات ، بيروت ، ط اول ، 1411 ه ، ج 4 ، ص 60 .